Southern gündem: Güney Taurid meteor yağmuru zirvede

Parlak ateş toplarıyla bilinen Güney Tauridler bu hafta zirve döneminde. En iyi gözlem zamanının perşembe gece yarısı civarı olması bekleniyor.

Güney Taurid meteor yağmuru bu hafta zirve dönemine giriyor. Tahminlere göre meteor yağmurunun zirvesi 5 Kasım saat 15.00 ET civarında bekleniyor; gözlem için en uygun zamanın ise perşembe gece yarısı dolayları olacağı belirtiliyor.

Güney Tauridler parlak ateş toplarıyla biliniyor

Güney Tauridler, yoğun meteor sayısıyla değil, zaman zaman görülen parlak ateş toplarıyla öne çıkıyor. NASA Meteoroid Environment Office Başkanı Bill Cooke, Tauridleri özel kılan unsurun parlak ateş topları bakımından zengin olmaları olduğunu söylüyor. Cooke’a göre sayıları fazla değil, ancak görüldüklerinde gökyüzünde parlak bir iz bırakıyorlar.

Bu meteorlar Dünya atmosferine yaklaşık saatte 104 bin 607 kilometre hızla giriyor. Bu hız, Orionidler gibi bazı meteor yağmurlarına göre daha düşük olduğu için Taurid meteorları gökyüzünde daha uzun süre izlenebiliyor. Meteorların Boğa takımyıldızından yayılıyormuş gibi görünmesi bekleniyor.

Her yıl görülen Güney Taurid meteor yağmuru saatte yaklaşık 5 meteor üretiyor. Bu sayı yüksek değil, ancak ateş topları sıradan meteor izlerinden daha parlak olabiliyor. Bazı ateş toplarının Venüs’ten daha parlak görünebildiği belirtiliyor.

Gözlem için karanlık bir yer gerekiyor

Güney Tauridler, Güney Kutbu hariç dünyanın neredeyse her yerinden izlenebiliyor.

George Washington University’de astronom ve fizik alanında doçent olan Bethany Cobb Kung, Boğa takımyıldızını bulmak için önce Orion takımyıldızının, özellikle de Orion Kuşağı’nın aranabileceğini söylüyor. Kung’a göre Orion bulunduğunda sağ tarafa bakmak, Boğa takımyıldızının genel yönünü bulmak için yeterli; gökyüzünün tek bir noktasına kilitlenmek gerekmiyor.

Hilal evresindeki Ay nedeniyle meteorların daha kolay seçilebileceği belirtiliyor. Cooke’un önerisi ise karanlık bir yere geçmek, telefona bakmadan gözlerin karanlığa alışması için en az yarım saat beklemek ve gökyüzünü çıplak gözle izlemek.

Güney ve Kuzey Tauridler aynı döneme denk geliyor

Güney Taurid meteor yağmuru eylül ayında başladı ve 20 Kasım’a kadar sürecek. Ayrı ancak yakın bir enkaz izinden kaynaklanan Kuzey Taurid meteor yağmuru ise ekim ortasında başladı. Kuzey Tauridlerin 12 Kasım’da zirveye ulaşması ve 10 Aralık’ta sona ermesi bekleniyor.

Güney Tauridler, Dünya’nın 2P/Encke kuyruklu yıldızının geride bıraktığı enkaz izinden geçmesiyle oluşuyor. Meteor yağmurları genel olarak kuyruklu yıldızlar ve asteroitlerin Güneş çevresindeki yolculukları sırasında bıraktığı buz ve kaya parçalarının Dünya atmosferine girip yanmasıyla meydana geliyor.

2P/Encke, yaklaşık 3,3 yıllık yörünge süresiyle Güneş Sistemi’nde bilinen kuyruklu yıldızlar arasında en kısa yörünge dönemine sahip olanı. Bilim insanları Encke’nin yaklaşık 20 bin yıl önce parçalanan daha büyük bir gökcisminin parçası olduğunu düşünüyor. Bu parçalanmanın, Güney ve Kuzey Tauridlerin yanı sıra en az üç meteor yağmuruyla bağlantılı daha geniş bir enkaz kompleksi oluşturduğu belirtiliyor.

Ateş topları birkaç dakika iz bırakabiliyor

Meteor yağmurlarında atmosfere giren parçacıkların çoğu toz tanesi veya çakıl büyüklüğünde oluyor. Ateş topları ise mermer büyüklüğünden küçük kaya parçası boyutuna kadar çıkabilen daha iri enkaz parçalarından kaynaklanabiliyor.

Bazı ateş topları, iyonize olmuş hava moleküllerinden oluşan parlak bir çizgi bırakıyor ve bu iz birkaç saniye içinde kayboluyor. Bazıları ise bulut benzeri buhar ya da duman izi oluşturabiliyor; bu izler birkaç dakika havada kalabiliyor.

Cooke’un çalışmaları, meteor yağmurlarını tahmin ederek mürettebatlı görevleri ve uzay araçlarını enkaz çarpmalarına karşı korumaya odaklanıyor. Bu yıl Taurid meteorlarının daha seyrek olduğu, ancak Dünya’nın 2032’de daha yoğun bir Taurid enkaz sürüsünden geçmesinin beklendiği belirtiliyor.

Yılın kalan bölümünde izlenebilecek diğer meteor yağmurları için verilen zirve tarihleri şöyle: