Sahaflar Olağan Dışı Siparişlerle Karşılaştı

Avrupa’nın farklı ülkelerindeki sahaflar ve ikinci el kitap satıcıları, son aylarda binlerce kitaptan oluşan toplu siparişler almaya başladı. Hollanda, Almanya, İsviçre ve İspanya’daki kitapçılar, özellikle baskısı tükenmiş akademik eserler ve teknik yayınlara yönelik yoğun talepler olduğunu bildiriyor.

Bazı kitapçılar, siparişlerin gece saatlerinde otomatik sistemler aracılığıyla verildiğini ve aynı alıcılardan yüzlerce hatta binlerce kitap talep edildiğini ifade ediyor.

Kitaplar Taranıyor, Fiziksel Kopyalar İmha Ediliyor

Haberlere göre satın alınan kitapların önemli bir bölümü, “destructive scanning” (yıkıcı tarama) adı verilen yöntemle dijitalleştiriliyor.

Bu yöntemde kitabın cildi kesiliyor, sayfalar endüstriyel tarayıcılarda yüksek hızda taranıyor ve işlem tamamlandıktan sonra fiziksel nüsha geri dönüşüme gönderiliyor. Böylece yapay zekâ modellerinin eğitimi için dijital metin elde edilirken kitabın basılı kopyası ortadan kalkıyor.

Amaç Yapay Zekâyı Daha Fazla Veriyle Eğitmek

Uzmanlara göre internet üzerindeki kullanılabilir metinlerin önemli kısmı zaten yapay zekâ şirketleri tarafından işlenmiş durumda. Bu nedenle şirketlerin, internette dijital kopyası bulunmayan veya sınırlı olan basılı eserleri veri kaynağı olarak değerlendirmeye yöneldiği belirtiliyor.

Mahkeme belgelerine yansıyan bilgilerde, bazı şirketlerin milyonlarca kitabı taramak için büyük bütçeler ayırdığı ve bu süreçte daha önce büyük dijital arşiv projelerinde görev almış uzmanlarla çalıştığı ifade ediliyor.

Telif Hakları ve Kültürel Miras Tartışması

Kitapların dijitalleştirilmesi ve yapay zekâ eğitiminde kullanılması, Avrupa’da telif hukuku açısından önemli tartışmaları beraberinde getirdi.

Hukukçular, Avrupa Birliği’nde metin ve veri madenciliğine belirli koşullarda izin veren düzenlemeler bulunduğunu ancak basılı eserlerin bu amaçla kullanılmasının hâlâ hukuki belirsizlikler içerdiğini belirtiyor. Özellikle eski baskılar ve hak sahiplerine ulaşılamayan eserler konusunda farklı görüşler bulunuyor.

Şirketlerden Farklı Açıklamalar

Haberlere konu olan Kanadalı Zoom Books, yapay zekâ geliştirme amacıyla kitapları tarayıp imha ettiği yönündeki iddiaları reddetti. Buna karşın Avrupa’daki sahaf birlikleri ve bazı yayıncılık temsilcileri, olağan dışı alımların sektörde ciddi endişe yarattığını belirtiyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Araştırmacılar, yapay zekâ modellerinin gelişimi için kaliteli veriye duyulan ihtiyacın arttığını kabul ederken, bunun kültürel mirasın korunması ve telif haklarıyla dengelenmesi gerektiğini vurguluyor.

Uzmanlara göre tartışmanın odağında yalnızca teknolojik gelişim değil; gelecekte basılı eserlerin korunması, yazar hakları ve dijital arşivlerin nasıl oluşturulacağı da yer alıyor.