Antalya’daki COP31 oturumunda, Bodrum kıyılarında haritalanan 2 bin 185 hektarlık deniz çayırı alanı ile kıyı yapılaşması ve tekne demirlemelerinin yarattığı baskı değerlendirildi.
Görsel: Temsili görsel (yapay zekâ ile oluşturulmuştur); haberdeki olayın gerçek fotoğrafı değildir.
Türkiye’nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında, Bodrum kıyılarındaki deniz çayırları için yürütülen bilimsel çalışmalar paylaşıldı.
Akdeniz Ekolojik Miras Derneği Ekomiras’ın 17 Kasım Salı günü COP31 Mavi Bölge’deki Türkiye Okyanuslar ve Denizler Pavilyonu’nda düzenlediği oturumda, deniz çayırlarının iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolü ve kıyı yönetiminde uygulanabilecek koruma yöntemleri ele alındı.
Panelde haritalama ve sorumlu denizcilik konuşuldu
“Anchoring Climate Solutions” başlıklı panel 17.10 ile 18.00 saatleri arasında yapıldı. Oturumu Ekomiras Derneği Kurucusu ve deniz biyoloğu Dr. Mert Gökalp yönetti. Panelde ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Cevdet Yalçıner ile Ekomiras Derneği Kurucu Üyesi, denizci Edhem Dirvana konuşmacı olarak yer aldı.
Oturumda havadan ve sonar teknolojisiyle haritalama, coğrafi bilgi sistemleri tabanlı koruma yöntemleri, ekolojik bağlama sistemleri ve dijital uygulamalarla sorumlu tekneciliğin yaygınlaştırılması değerlendirildi. Bodrum kıyılarında Project Posidonia kapsamında drone ile haritalanan 2 bin 185 hektarlık deniz çayırı alanı ile Mayıs 2026’da 40 metre derinliğe kadar yapılan sonar çalışmalarının bulguları paylaşıldı.
Bodrum’da 58 koy incelendi
Project Posidonia çalışmaları, Dr. Mert Gökalp ve coğrafi bilgi sistemleri uzmanı Busenur Çırak tarafından yürütüldü. 2023 ve 2024 yıllarında 141 yüksek çözünürlüklü drone görüntüsü, su altı gözlemleri ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak Bodrum Yarımadası’nın 21 kıyı bölümündeki 58 koy incelendi.

Yaklaşık 10 ile 15 metre derinliğe kadar haritalanan 4 bin 350 hektarlık deniz tabanının 2 bin 185 hektarında Posidonia oceanica türü deniz çayırları tespit edildi. Geriye kalan 2 bin 165 hektarlık bölümde kumluk, kayalık ve deniz çayırı örtüsü bozulmuş habitatlar belirlendi.
2026 yılında hazırlanan bilimsel değerlendirmede kıyı yapılaşması ve yoğun tekne trafiğinin etkileri de incelendi. Buna göre, değerlendirilen 127 kıyı tesisinin yüzde 26’sında deniz çayırlarının söküldüğü, yüzde 24’ünde denize kum döküldüğü, yüzde 16’sında kıyı dolgusu yapıldığı kaydedildi.
Turizmin en yoğun olduğu dönemde 49 koyda demirli veya bağlı 2 bin 530 tekne sayıldı. Bazı koylarda tekne sayısının planlanan taşıma kapasitesinin 1,6 ile 4,1 katına çıktığı belirlendi. Ekolojik duruma göre yapılan sınıflandırmada 22 koydaki deniz çayırlarının büyük ölçüde korunduğu, 29 koyda kısmi bozulma görüldüğü, 7 koyda ise çayırların büyük ölçüde kaybedildiği aktarıldı.
Haritalama sonrası yapılan görüntü karşılaştırmaları, Turgutreis ve Cennet Koyu çevresinde 2024 yılında deniz çayırı olarak kaydedilen toplam 5,6 hektarlık alanın yeni kıyı yapıları altında kaldığını ortaya koydu.
Sonar taramaları 40 metreye ulaştı
Ekomiras, Muğla Büyükşehir Belediyesinin desteği ve Fransız deniz araştırma kuruluşu Andromède Océanologie iş birliğiyle Mayıs-Haziran 2026’da Gatemarine III araştırma gemisiyle sonar taraması yaptı. Yalıkavak’tan Gökova Körfezi’ndeki Çökertme’ye uzanan 56 bölgede yürütülen çalışmada, 24 bin 400 hektarlık alanda deniz tabanı incelendi.
Drone görüntülerinin erişemediği daha derin alanlarda yapılan taramalarda, Meteor Koyu ve Akyarlar açıklarında sağlıklı deniz çayırlarının yaklaşık 40 metreye kadar devam ettiği belirlendi. Akyarlar ile Kos arasındaki hatta geniş bir çayır kuşağı bulunduğu kaydedildi.
Kuzey kıyılarında, geçmiş balık çiftliği faaliyetleri ve organik kirlilik baskısının görüldüğü bazı bölgelerde çayırların derinlik sınırının yaklaşık 15 metreye çekildiği tespit edildi. Ortakent, Bitez ve Gümbet çevresindeki taramalarda tekne çapalarının deniz tabanında bıraktığı izler kayıt altına alındı.
Sonar verilerinin deniz tabanı haritalarına ve DONIA benzeri dijital seyir uygulamalarına aktarılması hedefleniyor. Bu verilerle kaptanların demirleme öncesinde deniz çayırlarının bulunduğu alanları görmesi ve uygun noktaları tercih etmesi amaçlanıyor.
Aday koruma alanları önerildi
Yalnızca Akdeniz’de yetişen Posidonia oceanica, çok sayıda deniz canlısına beslenme ve üreme alanı sağlıyor. Tür, kıyıları erozyona karşı korurken karbonu deniz tabanındaki organik tabakalarda uzun süre depolayabiliyor. Ancak yavaş büyüdüğü için demirleme, kıyı dolgusu veya kirlilik sonucu zarar gören çayırların toparlanması onlarca yıl sürebiliyor.
Project Posidonia kapsamında haritalanan 2 bin 185 hektarlık sığ deniz çayırı alanı için yapılan ön hesaplamalara göre, bu alanlarda deniz tabanı tortularında yılda yaklaşık 600 ton karbon birikebileceği tahmin ediliyor. Çayırların altında uzun yıllar boyunca biriken toplam karbon stokunun yaklaşık 700 bin ton düzeyinde olabileceği hesaplanıyor. Bu rakamların Bodrum’da doğrudan ölçülmüş kesin değerler olmadığı, yerel deniz tabanı örnekleriyle doğrulanması gereken bilimsel tahminler olduğu belirtildi.
Panelde Bodrum Yarımadası ve Gökova çevresi için altı aday deniz koruma alanı önerildi. Bu alanlar Bitez Yarımadası, Akyarlar-Kargı-Köçek, Çatal Adalar, Küdür-Kiremit-Apostol, Karaada ve Gökova’ya uzanan Mavi Yolculuk koyları olarak sıralandı. Önerilerin henüz ilan edilmiş yeni koruma bölgeleri değil, bilimsel verilerle ortaya konmuş aday alanlar olduğu aktarıldı.
Dr. Mert Gökalp, deniz çayırlarının nerede bulunduğunu, hangi koylarda ne kadar zarar gördüğünü ve hangi alanların öncelikle korunması gerektiğini artık daha iyi bildiklerini söyledi. Gökalp’e göre haritalama tek başına koruma sağlamıyor; bu bilginin demirleme kurallarına, kıyı planlamasına ve sahadaki uygulamalara yansıması gerekiyor.
Prof. Dr. Ahmet Cevdet Yalçıner, deniz çayırlarını korumak için geliştirilen bağlama sistemlerinde yalnızca teknelerin güvenliğinin dikkate alınmasının yeterli olmadığını belirtti. Yalçıner, bu sistemlerin kurulacağı bölgelerde deniz tabanı yapısı, ekolojik özellikler, rüzgâr ve dalga koşullarının bilimsel verilerle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Edhem Dirvana ise bilimsel haritaların denizcilerin kullanımına sunulması, doğru bağlama sistemlerinin yaygınlaşması ve denizcilik alışkanlıklarının değişmesiyle tahribatın önemli bir bölümünün önlenebileceğini ifade etti.
Ekomiras’ın saha programı kapsamında 1 Mayıs-21 Ekim 2026 arasında Muğla Büyükşehir Belediyesi ve Bodrum Belediyesiyle iş birliği içinde 14 noktadan toplam 4 bin 967 kilogram denizel atık çıkarıldığı da paylaşıldı. Modelin uzun vadede Datça, Marmaris, Göcek ve Fethiye kıyılarına uyarlanması hedefleniyor.



